Gdy bliska osoba doznaje udaru mózgu, całe życie potrafi zmienić się w jednej chwili. Najczęściej cała uwaga skupia się wtedy na leczeniu i rehabilitacji chorego. To naturalne. Bardzo często jednak w tej nowej rzeczywistości gdzieś znika opiekun – osoba, która przejmuje odpowiedzialność, organizuje codzienność, czuwa, martwi się i bardzo często rezygnuje z własnych potrzeb.
Bycie opiekunem to ogromne obciążenie psychiczne. To ciągłe napięcie, zmęczenie, brak snu, lęk o przyszłość i poczucie, że nie można sobie pozwolić na słabość. Wielu opiekunów zmaga się z poczuciem winy, gdy pojawia się złość, frustracja albo myśl, że „już nie daję rady”. Często dochodzi do samotności i poczucia, że nikt naprawdę nie rozumie tej sytuacji. Jeśli rozpoznajesz te emocje u siebie, to nie znaczy, że jesteś złym opiekunem. To znaczy, że jesteś człowiekiem w bardzo trudnej sytuacji.
Wsparcie psychologiczne dla opiekuna nie jest luksusem ani oznaką słabości. Jest realną potrzebą. Warto szukać pomocy zawsze wtedy, gdy napięcie nie mija, pojawiają się problemy ze snem, koncentracją, częsty płacz, poczucie pustki lub myśli, że wszystko jest już ponad siły. To sygnały, że psychika jest przeciążona i potrzebuje wsparcia – dokładnie tak samo jak ciało.
Dla wielu osób pierwszym krokiem może być rozmowa z kimś, kto wysłucha i pomoże uporządkować myśli. Taką możliwość daje Centrum Wsparcia, gdzie pod numerem 116 123 można bezpłatnie i anonimowo porozmawiać z konsultantem. Nie trzeba wiedzieć, co dokładnie powiedzieć ani mieć gotowego planu. Wystarczy powiedzieć, że jest się opiekunem osoby po udarze i że potrzebuje się wsparcia lub informacji, gdzie można je znaleźć.
Warto także pytać o pomoc w miejscu leczenia lub rehabilitacji chorej osoby. W szpitalach i ośrodkach rehabilitacyjnych często pracują psychologowie i pracownicy socjalni, którzy mogą wskazać grupy wsparcia dla opiekunów albo inne dostępne formy pomocy. Opiekun ma prawo pytać o wsparcie również dla siebie.
Pomoc można znaleźć także poprzez fundacje i stowarzyszenia działające na rzecz osób po udarze mózgu. Często organizują one spotkania, grupy wsparcia, webinary lub potrafią wskazać miejsca, gdzie takie grupy działają lokalnie. Jeśli na stronie internetowej nie ma jasnych informacji, warto napisać krótką wiadomość z pytaniem – bardzo często ktoś odpowie i pomoże skierować dalej.
Kolejną drogą są publiczne poradnie zdrowia psychicznego działające w ramach NFZ. W wielu z nich prowadzone są grupy wsparcia, także dla opiekunów. Poradnie zdrowia psychicznego można znaleźć na oficjalnej stronie Terminy Leczenia (www.terminyleczenia.gov.pl), gdzie da się wyszukać placówki w swojej okolicy i sprawdzić dostępność pomocy. W rejestracji poradni można zapytać wprost, czy prowadzone są grupy wsparcia lub czy personel może wskazać takie miejsca w regionie.
Dla wielu opiekunów realnym rozwiązaniem są także grupy wsparcia online. Gdy trudno wyjść z domu, nie ma z kim zostawić chorej osoby albo zwyczajnie brakuje sił, spotkania online mogą być pierwszym bezpiecznym krokiem. Ważne, by były to grupy moderowane i prowadzone przez specjalistów lub organizacje, a nie przypadkowe miejsca pełne straszących historii.
W kontekście zdrowia psychicznego opiekuna warto też wiedzieć o istnieniu opieki wytchnieniowej. Opieka nad osobą po udarze bardzo często oznacza dyżur bez przerwy. Opieka wytchnieniowa polega na tym, że na określony czas opiekę nad chorym przejmuje ktoś inny, a opiekun może odpocząć, zadbać o siebie, załatwić swoje sprawy albo po prostu złapać oddech. Informacji o takiej formie pomocy warto szukać w ośrodkach pomocy społecznej, powiatowych centrach pomocy rodzinie lub w urzędzie gminy. Skorzystanie z opieki wytchnieniowej nie jest porażką ani brakiem miłości. Jest sposobem na to, by móc pomagać dłużej i w lepszej kondycji psychicznej.
Wielu opiekunów obawia się pierwszego kontaktu z grupą wsparcia lub rozmowy z psychologiem. To zupełnie naturalne. Nie trzeba nic mówić, nie trzeba się zwierzać ani być gotowym na zmiany. Czasem wystarczy posłuchać i zobaczyć, że inni przeżywają podobne emocje.
Najważniejsze jest to, że opiekun nie musi radzić sobie sam. Nie trzeba być silnym przez cały czas. Zmęczenie, bezradność i potrzeba pomocy nie są oznaką słabości, lecz ludzką reakcją na bardzo trudną sytuację.
Opiekun też potrzebuje opieki. I ma do niej pełne prawo.
