Po udarze niektóre osoby potrzebują sprzętu, który ułatwia poruszanie się, odpoczynek, higienę, jedzenie albo wykonywanie codziennych czynności. Dobrze dobrany balkonik, laska, poręcz, krzesło prysznicowe czy drobne pomoce do jedzenia mogą zwiększyć bezpieczeństwo i samodzielność pacjenta. Ważne jednak, aby nie wybierać sprzętu przypadkowo, lecz dopasować go do realnych potrzeb osoby po udarze.
Po powrocie ze szpitala rodzina często zastanawia się, jaki sprzęt będzie potrzebny w domu. Czy kupić balkonik? Czy potrzebny będzie wózek? Czy warto zamontować poręcze w łazience? Czy specjalne sztućce albo kubek rzeczywiście pomogą?
Nie ma jednej odpowiedzi dla wszystkich. Potrzeby zależą od stanu pacjenta, jego sprawności, równowagi, siły, możliwości chodzenia, sposobu korzystania z łazienki oraz tego, jak wygląda mieszkanie.
Dlatego sprzęt powinien przede wszystkim pomagać w bezpiecznym funkcjonowaniu, a nie być kupowany „na zapas” albo dlatego, że sprawdził się u kogoś innego.
Dobry sprzęt nie ma zastępować pacjenta we wszystkim. Ma ułatwiać wykonanie czynności, zmniejszać ryzyko upadku i pozwalać na większą niezależność tam, gdzie jest to możliwe.
Dla jednej osoby balkonik będzie ważnym wsparciem w pierwszych krokach po mieszkaniu. Dla innej bardziej pomocne będą poręcze w łazience. Ktoś inny najbardziej skorzysta z krzesła prysznicowego, nakładki na sedes albo kubka, który łatwiej utrzymać w dłoni.
Warto patrzeć na sprzęt przez pytanie:
„Jaką codzienną czynność ten sprzęt ma ułatwić?”
Jeśli odpowiedź jest jasna, łatwiej ocenić, czy zakup rzeczywiście ma sens.
Do najczęstszych pomocy ułatwiających poruszanie się należą:
Każde z tych rozwiązań ma inne zastosowanie. Balkonik może dawać większe poczucie stabilności, ale musi być dobrze dopasowany do wzrostu pacjenta i sposobu chodzenia. Laska może pomóc w utrzymaniu równowagi, ale nie będzie odpowiednia dla każdego. Wózek może być potrzebny przy większych trudnościach w poruszaniu się albo na dłuższe dystanse.
Nie należy używać sprzętu „po kimś” bez sprawdzenia, czy pasuje do pacjenta. Jeśli balkonik, laska albo kule są źle dopasowane do wzrostu pacjenta, mogą utrudniać chodzenie i zwiększać ryzyko upadku.
Dobór sprzętu do chodzenia najlepiej skonsultować z fizjoterapeutą lub lekarzem.
Łazienka jest jednym z miejsc, w których szczególnie łatwo o poślizgnięcie lub utratę równowagi. Dlatego sprzęt łazienkowy często bardzo ułatwia codzienne funkcjonowanie.
Pomocne mogą być:
Dobrze dobrane wyposażenie łazienki może zwiększyć bezpieczeństwo, ale też pomóc zachować więcej prywatności i samodzielności przy higienie.
Warto pamiętać, że uchwyty i poręcze muszą być solidnie zamontowane. Nie powinny być przyklejone przypadkowo ani przymocowane do powierzchni, która nie wytrzyma obciążenia.
Jeśli pacjent dużo czasu spędza w łóżku, potrzebne może być odpowiednie ułożenie ciała, wygodny materac, poduszki do pozycjonowania albo łóżko rehabilitacyjne. U osób, które mają trudność ze zmianą pozycji, trzeba także zwracać uwagę na ryzyko odleżyn.
Nie zawsze potrzebny jest drogi sprzęt. Czasem większe znaczenie ma prawidłowe ułożenie, regularna zmiana pozycji, wygodne podparcie i łatwy dostęp do najpotrzebniejszych rzeczy.
Warto omówić z lekarzem lub fizjoterapeutą, czy pacjent potrzebuje specjalnego materaca, łóżka rehabilitacyjnego albo innych pomocy do odpoczynku.
Po udarze trudności mogą dotyczyć także jedzenia. Pacjent może mieć słabszą rękę, trudność z chwytem, koordynacją albo szybciej się męczyć. W takich sytuacjach pomocne mogą być drobne rozwiązania:
Takie pomoce mogą ułatwić samodzielne jedzenie i picie. Jeśli jednak pacjent kaszle, krztusi się albo ma trudności z połykaniem, najważniejsza jest konsultacja z lekarzem lub neurologopedą. Wtedy nie chodzi tylko o wygodę, ale przede wszystkim o bezpieczeństwo połykania.
Niektóre sprzęty są niewielkie, ale bardzo praktyczne. Mogą pomóc pacjentowi zrobić więcej samodzielnie i z mniejszym wysiłkiem.
Przykłady:
Takie rozwiązania warto dobierać do konkretnych trudności. Nie każda pomoc będzie potrzebna każdej osobie.
Sprzęt ma pomagać, ale nie powinien całkowicie zastępować aktywności, jeśli pacjent może coś wykonać bezpiecznie. Na przykład wózek może być potrzebny na dłuższe dystanse, ale jeśli pacjent może ćwiczyć chodzenie z asekuracją, warto zachować taką aktywność zgodnie z zaleceniami fizjoterapeuty lub lekarza.
Podobnie opiekun nie powinien od razu wykonywać wszystkiego za pacjenta tylko dlatego, że jest sprzęt albo pomoc. Celem jest bezpieczeństwo, ale także możliwie największa samodzielność.
Po udarze łatwo ulec presji, że trzeba natychmiast kupić wiele rzeczy. Tymczasem potrzeby mogą się zmieniać wraz z postępami rehabilitacji. Sprzęt, który wydaje się konieczny w pierwszym tygodniu, po kilku miesiącach może nie być już potrzebny — albo odwrotnie, dopiero później okaże się, czego naprawdę brakuje.
Dlatego warto najpierw odpowiedzieć na kilka pytań:
Czasem warto zapytać o możliwość wypożyczenia sprzętu, zanim zdecydujemy się na zakup.
Część sprzętu rehabilitacyjnego, ortopedycznego lub pomocniczego może być objęta refundacją albo dofinansowaniem. Zasady zależą od rodzaju sprzętu, dokumentów pacjenta, aktualnych przepisów i miejsca zamieszkania.
Warto zapytać lekarza, fizjoterapeutę, pielęgniarkę lub pracownika sklepu medycznego, jakie możliwości refundacji albo dofinansowania są dostępne. Informacji można też szukać w Narodowym Funduszu Zdrowia oraz w lokalnych instytucjach pomocy społecznej, takich jak Powiatowe Centrum Pomocy Rodzinie, Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej albo Miejski Ośrodek Pomocy Rodzinie. W przypadku większych dostosowań mieszkania można pytać o dofinansowanie do likwidacji barier architektonicznych ze środków PFRON, czyli Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych.
Przed zakupem droższego sprzętu dobrze jest sprawdzić, czy potrzebne jest zlecenie, faktura, wniosek albo wcześniejsza decyzja. W niektórych przypadkach koszt poniesiony przed uzyskaniem zgody może nie zostać rozliczony.
Przed zakupem warto zapytać:
Takie pytania pomagają uniknąć nietrafionych zakupów.
Sprzęt po udarze może bardzo ułatwić codzienne funkcjonowanie, ale powinien być dobrany do konkretnej osoby i jej realnych potrzeb. Najważniejsze jest to, aby zwiększał bezpieczeństwo, wspierał samodzielność i ułatwiał codzienne czynności.
Nie warto kupować wszystkiego od razu ani wybierać sprzętu przypadkowo. Najlepiej zacząć od obserwacji trudności pacjenta, rozmowy z lekarzem lub fizjoterapeutą i sprawdzenia, jakie rozwiązania rzeczywiście będą pomocne w domu.
"Treści w serwisie wracam.pl mają charakter informacyjno-edukacyjny i nie zastępują porady lekarskiej. W sprawach dotyczących zdrowia, leczenia i rehabilitacji należy skonsultować się z lekarzem lub specjalistą."
